Aleksandr Soljenitsin

Aleksandr Soljenitsin (Rusça: Александр Исаевич Солженицын) (11 Aralık 1918 – 3 Ağustos 2008), Sovyet ve Rus bir yazar, romancı ve Sovyet muhalifiydi. Sovyetler Birliği'ndeki siyasi baskıları, özellikle Gulag çalışma kamplarını dünyaya duyurmasıyla tanınır.

Hayatı ve Kariyeri

1970 yılında, "Rus edebiyatının vazgeçilmez geleneklerini sürdürürken gösterdiği etik güç" nedeniyle Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır. En bilinen eseri Gulag Takımadaları (1973), milyonlarca masum insanın hapsedilmesini ve yok edilmesini gözler önüne sererek Sovyet devletinin meşruiyetini sorgulayan bir meydan okuma olarak değerlendirildi ve dünya çapında milyonlarca sattı.

Soljenitsin, 1920'lerdeki din karşıtı kampanyaya rağmen Rus Ortodoks Kilisesi'ne bağlı dindar bir ailede dünyaya geldi. Ancak gençlik yıllarında Hristiyanlığa olan inancını yitirerek ateizmi benimsedi ve Marksizm-Leninizm ideolojisine yöneldi. II. Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu'da yüzbaşı olarak görev yaparken SMERŞ tarafından tutuklandı. Bir başka subayla yaptığı özel yazışmalarda Sovyet rejiminin devrilmesini savunduğu gerekçesiyle sekiz yıl Gulag cezasına ve ardından iç sürgüne mahkûm edildi. Hapishane ve kamp deneyimleri sonucunda zamanla felsefi bir düşünce dünyası geliştirdi ve yeniden Ortodoks Hristiyanlığına yöneldi.

Kruşçev Dönemi yumuşaması sayesinde serbest bırakıldı ve aklandı. Bu süreçte Sovyetler Birliği'ndeki baskıları ve kendi deneyimlerini konu alan eserler yazmaya başladı. 1962'de, Sovyet lideri Nikita Kruşçev'in onayıyla, Stalin dönemindeki baskıları anlatan ilk romanı İvan Denisoviç'in Yaşamında Bir Gün yayımlandı. Sovyetler Birliği'nde yayımlanan son eseri 1963 tarihli Matryona’nın Evi oldu. Kruşçev'in görevden alınmasının ardından, yetkililer Soljenitsin'in yazmaya devam etmesini engellemeye çalıştı. Buna rağmen, yurt dışında yayımlanan Kanser Koğuşu (1966), İlk Daire (1968), Ağustos 1914 (1971) ve özellikle büyük tepki çeken Gulag Takımadaları (1973) gibi eserleri kaleme aldı. 1974'te Sovyet vatandaşlığından çıkarılarak Batı Almanya'ya sürgün edildi.

Önce İsviçre'ye, ardından 1976'da ailesiyle birlikte Amerika Birleşik Devletleri'nin Vermont eyaletine yerleşti ve burada yazmaya devam etti. 1990'da Sovyet vatandaşlığı iade edildi. 1994'te Rusya'ya döndü ve 2008'deki ölümüne kadar burada yaşadı.