Nayib Bukele

Nayib Armando Bukele Ortez (İspanyolca telaffuz: [naˈʝiβ buˈkele]; d. 24 Temmuz 1981, San Salvador), Salvadorlu siyasetçi ve iş insanı. 43. El Salvador devlet başkanı olarak bu görevi 1 Haziran 2019 tarihinden beri sürdürmektedir. 1989 yılından beri ülkenin iki büyük siyasi partisi olan sağcı Milliyetçi Cumhuriyetçi İttifakı (ARENA) ve eskiden üyesi olduğu solcu Farabundo Martí Ulusal Kurtuluş Cephesi'nden (FMLN) birinin dışında seçilen ilk Salvadorlu devlet başkanıdır. Ayrıca 1944 yılından beri yeniden seçilen ilk Salvadorlu devlet başkanıdır.

Hayatı ve Kariyeri

Bukele 1999'da bir reklam şirketi kurdu ve babası Armando Bukele Kattán'ın sahip olduğu bir reklam şirketinde çalıştı; her iki şirket de FMLN için seçim kampanyalarını tanıttı. 2011'de Bukele, siyasete gireceğini duyurdu. Ertesi yıl FMLN'ye katıldı ve Nuevo Cuscatlán belediye başkanı seçildi. 2015'te San Salvador belediye başkanı seçildi ve 2018'e kadar görev yaptı. 2017'de FMLN'den ihraç edildi; hemen ardından Nuevas Ideas'ı kurdu ve 2019'da başkanlık kampanyasına başladı. Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE), Nuevas Ideas partisini kaydetmeyi reddedince, GANA ile başkanlığa aday oldu ve oyların %53'ünü alarak kazandı.

Bukele, Temmuz 2019'da ülkenin o yıl 100.000 kişi başına 38 cinayet oranını azaltmayı amaçlayan bir çete karşıtı program olan Bölgesel Kontrol Planı'nı uygulamaya koydu. İlk yılında cinayetler %50 azaldı, Bukele bu durumu plana bağladı. El Faro ve Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı, Bukele hükûmetini cinayet oranını düşürmek için çetelerle gizlice pazarlık yapmakla suçladı. Mart 2022'de bir hafta sonu boyunca çeteler tarafından 87 kişi öldürüldükten sonra Bukele, çetelere karşı ülke çapında bir baskı başlattı. Bu, 2 Nisan 2024'e kadar 79.000'den fazla çete bağlantılı kişinin tutuklanmasına, 12.000'den fazlasının yeni Terörle Mücadele Merkezi'nde hapsedilmesine yol açtı. 2023'te cinayet oranı, Amerika'da Kanada'dan sonra en düşük oran olan 100.000'de 2,4'e düştü. Bukele, 2021'de Bitcoin'i El Salvador'da yasal ödeme aracı hâline getiren bir yasayı geçirdi ve bitcoin madenciliği için jeotermal enerjiyle çalışan bir maden inşa etme planlarını teşvik etti. Haziran 2023'te Yasama Meclisi, Bukele'nin belediye 262'den 44'e ve Yasama Meclisi'ndeki sandalye sayısını 84'ten 60'a düşürme önerilerini onayladı.

Siyasetçiler, aktivistler ve gazeteciler, Bukele'yi otoriter ve despot bir yönetimle suçladı. Şubat 2020'de Yasama Meclisi binasına 40 asker göndererek milletvekillerini Bölgesel Kontrol Planı için 109 milyon $ tutarındaki krediyi onaylamaları için korkutmaya çalıştı. Mayıs 2021'de Nuevas Ideas'ın o yılki yasama seçimlerinde Yasama Meclisi'nde süper çoğunluk kazanmasının ardından, Bukele'nin müttefikleri başsavcıyı ve Yüksek Adalet Divanı'nın beş yargıcını değiştirmek için oy kullandı. Bukele, gazetecilere ve haber kuruluşlarına sosyal medyada saldırdı ve eleştirmenlerin basını sansürlediğini iddia ettiği yasaları uygulamaya koydu. 2024 başkanlık seçimlerinde yeniden aday oldu ve Anayasa Mahkemesi'nin üst üste yeniden seçim kazanma yasağını yeniden yorumlamasının ardından oyların %85'inden fazlasını alarak kazandı. Bukele, başkanlığından önce kendini radikal sol üyesi olarak görüyordu; başkan olduktan sonra herhangi bir siyasî ideolojiyle özdeşleşmedi. Başkanlığı sırasında siyasî analistler onu popülist ve muhafazakâr olarak tanımladılar. Bukele yüksek iş onayı oranlarına sahiptir. El Salvador ve Latin Amerika genelinde popülerdir.